دکتر محمد آذربایجانی

اعصاب ، روان و مشاوره


جدیدسال بهره وری ودرامدم

؟برای اینکه دیر فرسودگی

سال نو مبارک

خودتان فرمانده و سکاندار

افزایش بهره وری از خود و

درمانگاه نوروفیدبک در مر

من اصفهان را با انتخاب در

دکتر آذربایجانی کیست ؟

اتحاد وهمکاری ما با مقام

حق اصفهان وزاینده رود جر

اشتغال زنان در جامعه (2)

مسعود آذربايجانى

در قسمت اول مقاله اشتغال زنان در جامعه خوانديد:

سنت‏هاى ريشه دار اجتماعى و دينى، زنان را به سوى حفظ اركان خانواده دعوت مى‏كند، اما هنجارهاى دنياى متجدد (از سوى ديگر) آنان را به حضور هر چه بيشتر در جامعه و همكارى فعال در مراكز اشتغال فرا مى‏خواند . حال چگونه مى‏توان اين دو را با هم جمع كرد؟ و در صورت به خطر افتادن يكى، اولويت‏با حفظ كدام است؟

نويسنده در ابتداى مقاله، و براى زمينه سازى پاسخ به سؤال‏هاى فوق، مواردى از اصول اسلامى را ذكر نمود; كه عبارت بودند از:

الف) تساوى زن و مرد در اصل آفرينش و گوهر اصلى انسانيت (روح) ;

ب) تساوى در وصول به بالاترين مراتب كمال و معنويت;

ج) مشاركت زنان و مردان در مسؤوليت‏هاى اجتماعى;

د) استقلال اقتصادى زنان و مردان .

از نظر نويسنده محترم، حضور جدى زنان در اداره امور داخلى خانواده، اولويت داشته و اشتغال زنان در مرتبه دوم قرار دارد . ايشان براى اثبات اين مدعاى خويش، در ضمن موارد ذيل، دلايل خويش را بر مى‏شمرد .

1 - تحليل ساختارى خانواده و توجه به تفاوت نقش‏ها

2 - تفاوت‏هاى تكوينى زن و مرد

در شماره گذشته، يكى از تفاوت‏هاى تكوينى (تفاوت زيستى) شرح داده شد و اقسام آن مورد بررسى قرار گرفت . در اين شماره، ادامه ادله اين نويسنده را از نظر شما خوانندگان محترم مى‏گذرانيم .

ب) تفاوت‏هاى روانى: تفاوت‏هاى روانى بسيارى ميان زن و مرد وجود دارد كه از نظر علم روان‏شناسى به اثبات رسيده است . اين تفاوت‏ها را نمى‏توان به سادگى، تنها زاييده تربيت و محيط دانست . بديهى است‏شناخت و توجه به اين تفاوت‏ها، هر يك از دو جنس زن و مرد و به طور كلى بشر را به سوى سعادت هر چه بيشتر رهنمون مى‏سازد . تلقين تحميلى زيست مردانه به زن - چنان كه برخى از فمنيست‏هاى افراطى دنبال مى‏كردند - نابودى انسانيت و هستى وى را در پى دارد، و روان و جسم او را در معرض هلاكت و بى‏هويتى و استعدادهايش را به سمت انحراف و نقصان سوق مى‏دهد . برخى از تمايزات روانى زن و مرد را مى‏توانيم چنين برشماريم:

شكل‏گيرى هويت دختران براى صميميت و در پسران براى استقلال و رقابت و فرديت است . (22) از جهت‏شخصيتى، زنان از مردان حسودتر و كنجكاوترند . اعتماد به نفس كمترى دارند اما پرخاشگرى در مردان بيشتر از زنان است . (23) علايق زيبايى شناختى، اجتماعى و دينى زن‏ها بيشتر از مردهاست . مردها بيشتر به جنبه‏هاى سياسى و نظرى علاقه دارند و زن‏ها بيشتر به مسائل اخلاقى تمايل نشان مى‏دهند . زن‏ها با حرارت به بى‏عدالتى اعتراض مى‏كنند و نسبت‏به آداب و رسوم اجتماعى و ضوابط اخلاقى تلقين پذيرترند . (24)

بر اساس تحقيقات، مردان بيشتر از زنان به امور مادى و اقتصادى گرايش دارند . (25) زن از مرد عاطفى‏تر است و به روابط عاطفى علاقه بيشتر نشان مى‏دهد . احساس محبت در دختران بيش از پسران است، اما مردان بيشتر به ارتباط فعاليت مدار توجه دارند و دنياى بيرون را هدف قرار مى‏دهند و انرژى خود را صرف آن مى‏كنند . (26)

جنس زن هيجانى‏تر از مرد است و كيفيت هيجان او نيز با مرد فرق مى‏كند . بر اساس تحقيقات، پانزده درصد مردان از فشار روانى رنج مى‏برند، اين رقم در مورد زنان به 21 درصد مى‏رسد .

از نظر واكنش در برابر عوامل فشارزا نيز بين دو جنس تفاوت‏هايى مشاهده مى‏شود . (27) وابستگى زن به مرد و استقلال‏خواهى مرد از نظر وضعيت جسمانى يك امر طبيعى است . روان زن به وابستگى گرايش دارد، از تنهايى مى‏ترسد و در ارتباط با ديگران كارآمدتر مى‏شود و از آن سو، مرد استقلال طلب است; زمانى كه نيازمندى ديگران را به خود دريابد، احساس توانمندى مى‏كند . (28) به طور كلى، مرد برون گرا و زن درون گراست و اين ويژگى از كودكى در جنس زن وجود دارد . (29)

در ناحيه هيجانات و عواطف، مطابق مطالعات «ترمن و ميلز» (30) بر روى صدها نفر، تفاوت‏هاى زير قابل ترديد نيست: تشخص، ستيزه جويى، جسارت، استقامت و پرخاشگرى در بيان احساسات در مردان بيشتر از زنان است . در مقابل، در زنان دلجويى و همدردى بيشتر است و اينان ريزكارتر و از نظر ذوقى حساس‏ترند . مردان به عمليات برجسته، حادثه‏آفرينى، فعاليت در هواى آزاد و كارهاى مستلزم كوشش بدنى تمايل بيشترى دارند و به ماشين، ابزار و داد و ستد بيشتر علاقه مندند . اما زنان كارهاى خانه، اشيا و اعمال ذوقى، دل‏سوزى و مواظبت از كودكان‏و ... علاقه دارند . (31)

ج) تفاوت‏هاى رفتارى اقتصادى: در زمينه تفاوت‏هاى رفتارى، ميان زنان ومردان، مطالعات «مردوك‏» ، (32) از دفاتر بايگانى دانشگاه ييل، توزيع فعاليت‏هاى اقتصادى بين زنان و مردان را اين گونه ترسيم مى‏كند:

در 75 درصد از 224 قبيله سراسر دنيا چنين بوده است: مردان به كارهايى مثل گله بانى، صيد ماهى، بريدن درختان، تله‏گذارى، كار در معادن، شكار، جنگ و ... مى‏پرداخته‏اند، اما زنان به امورى مانند آسياب دانه‏ها، آب كشى، آشپزى، جمع‏آورى مواد سوختى و محصولات گياهى، دوختن، بافتن لباس، تهيه ظروف سفالى و غير آن‏ها مى‏پرداخته‏اند . (33)

«مارگارت ميد» ، (34) با مطالعات مردم‏شناسى خود، برخى از تفاوت‏هاى روانى و رفتارى را زير سؤال مى‏برد و مى‏گويد:

در قبيله «مندوگرها» ، مردان و زنان، هر دو افرادى خونخوار و ستيزه جو هستند و بالعكس در قبيله «آراپش‏» ، مرد كامل مردى است ملايم و حساس كه با زن مهربان و حساسى ازدواج كرده است . بنابراين، در اين دو قبيله، هيچ كدام از اختلاف بين زن و مرد استفاده نمى‏كردند . در قبيله «چامبولى‏» شيوه رفتار زن و مرد درست‏به عكس شيوه رفتارى است كه در جوامع ما رايج است; زن تسلط جو و بى‏عاطفه است و اداره كارها به عهده اوست; مرد با مسؤوليت كمتر و از نظر عاطفى وابسته به زن مى‏باشد . (35)

تحقيقات «مكوپى و جاكلين‏» نيز مى‏گويد:

بررسى دقيق بيش از 2000 كتاب و مقاله پژوهشى نشان مى‏دهد كه بسيارى از فرض‏هاى رايج، مبنى بر تفاوت‏هاى جنسيتى بين زن و مرد، افسانه‏اى بيش نيست . (36)

قبل از همه اين‏ها، «افلاطون‏» در استدلال‏هاى خود بر نفى تفاوت بين زن و مرد چنين مى‏گويد:

هيچ حرفه اجتماعى نيست كه خاص جنس زن باشد يا مرد . استعداد پرداختن به كارها و فنون گوناگون در مرد و زن برابر است و اين كه از جهت نطفه گذارى و زايمان متفاوتند، موجب تفاوت استعدادها نمى‏شود . پس زنان و مردان بايد از تربيت‏برابر بهره‏مند بشوند و چون براى مردان تربيت روحى و بدنى را ضرورى شمرديم، پس زنان بايد از هر دو بهره‏مند شوند و فنون جنگ را نيز بياموزند تا از هر حيث‏با مردان برابر باشند . (37)

در جمع بندى مجموعه تفاوت‏هاى تكوينى - اعم از زيستى، روانى و رفتارى - ممكن است‏برخى تفاوت‏ها را ناشى از فرهنگ و تربيت ويژه بدانيم . اما مى‏توان گفت: اولا، شواهد محدود «مارگارت ميد» در مقابل مطالعات وسيع «مردوك‏» (75 درصد از 224 قبيله دنيا) نتيجه را چندان تغيير نمى‏دهد . ثانيا، در مورد تفاوت‏هاى بسيار زيستى كه ناشى از ترشحات هورمونى، ساختمان بدنى، مغز و اعصاب و ... است و همين‏ها آثار و پيامدهاى روانى نيز دارند، مساله كاملا بديهى و روشن است و توصيه افلاطون نيز تحميلى شاق و ناگوار بر طبيعت انسان (زنان) است .

3 . تفاوت‏هاى تشريعى
اديان الهى نيز در قالب احكام و تكاليف، بين زنان و مردان تفاوت‏هايى قائل شده‏اند . اين تفاوت‏ها به ويژه در اديان زرتشت، يهود و اسلام قابل مشاهده است . از آن جا كه مخاطبان اين نوشته، تعاليم اسلام را به عنوان چارچوبى ارزشى - اعتقادى براى خود پذيرفته‏اند . برخى از احكام اختصاصى زنان از ديدگاه اسلام كه اين تفاوت‏ها را آشكارتر مى‏كند، بيان مى‏شود: (38)

1 - حجاب يعنى پوشاندن بخشى از بدن مانند موى سر و زينت‏ها بر زن واجب است . (39)

2 - شهادت دو زن معادل شهادت يك مرد است . (40)

3 - سهم ارث زن نصف سهم مرد است . (41)

4 - مرد مى‏تواند تا چهار زن دائمى اختيار كند، ولى زن نمى‏تواند بيش از يك مرد را به همسرى برگزيند . (42)

5 - ديه زن نصف ديه مرد است . (43)

6 - طلاق به دست مرد است . (44)

7 - برخى مناصب اجتماعى مانند قضاوت، مرجعيت و ... اختصاص به مردان دارد . (45)

8 - شركت در جهاد براى زنان واجب نيست . (46)

9 - شركت در مراسم مذهبى عمومى مانند نماز جماعت و جمعه، نماز عيد، تشييع جنازه و ... براى زنان واجب نيست . (47)

10 - خروج زن از خانه بدون اجازه شوهر جايز نيست . (48) البته برخى علما، ممنوعيت‏خروج را در حدى مى‏دانند كه با حقوق زناشويى منافات داشته باشد .

مجموعه احكام فوق و برخى موارد ديگر (بر اساس ديدگاه عدليه كه احكام تشريعى را مبتنى بر مصالح و مفاسد تكوينى مى‏داند)، بر عدم لزوم حضور اجتماعى زنان و عدم حضور وسيع در مسؤوليت‏هاى اجتماعى، تاكيد مى‏نمايد .

نتيجه اين كه تقسيم وظايف و كاركردهاى موجود در منظومه خانواده به صورتى كه مكمل يكديگر باشند، بر اساس تفاوت‏هاى تكوينى اعضاى اين سازمان (زن و شوهر) و بر اساس قانونمندى‏ها و هنجارهايى رقم مى‏خورد كه مبتنى بر تفاوت‏هاى تشريعى متخذ از تعاليم اسلام است و همين‏ها در حقيقت، الگوهاى مراوده‏اى را تعيين مى‏كنند .

4 . اداره مالى خانواده
از ديدگاه تعاليم اسلام، اداره مالى خانواده، به طور كلى، به عهده مرد است:

1 . در قرآن كريم آمده است:

«الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض و بما انفقوا من اموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله ...» (49)

مردان سرپرست زنانند به دليل آن كه خدا برخى از ايشان را بر عده‏اى ديگر برترى داده و نيز به دليل آن كه از اموالشان خرج مى‏كنند . پس زنان شايسته، فرمانبردار (همسرانند) و به پاس آن چه خدا براى آنان حفظ كرده، اسرار (شوهران خود) را حفظ مى‏كنند .

2 . نفقه زن در ازدواج دائمى بر عهده مرد است . منظور از نفقه، مسكن، لباس، غذا، اثاث خانه و ساير مواردى است كه به طور متعارف با وضعيت زن متناسب باشد . (50)

3 . مهر يا صداق (كابين) زن بر عهده مرد است و زن بر اثر ازدواج، مالك آن مى‏شود و مى‏تواند آن را از همسر خود مطالبه كند . (51)

4 . تفاوت احكام مالى زنان و مردان در مورد ارث، ديه و غير آن‏ها نيز متناسب با همين وظيفه و مسؤوليت مرد تنظيم شده است . (52)

بنابراين بخش از استدلال نيز، از ديدگاه تعاليم اقتصادى - اجتماعى اسلام، اشتغال زنان به عنوان منبع درآمد براى خانواده توصيه نشده، بلكه به عهده مردان است .

ادامه دارد ...

پى‏نوشت‏ها:

22 - ژانت، روانشناسى زنان، ص 40 - 39 .

23 - روانشناسى كودك از ديدگاه معاصر، ج 2، ص 423 .

24 - روان‏شناسى تفاوت‏هاى فردى، ص 211 و 210 .

25 - همان، ص 423 .

26 - روان‏شناسى اختلافى زن و مرد، ص 92 .

27 - روان‏شناسى رشد: مفاهيم بنيادى در روان‏شناسى كودك، ص 45 .

28 - روان‏شناسى رشد كودك از ديدگاه معاصر، ج 2، ص 191 .

29 - روان‏شناسى نوجوانى، ص 134 .

.ح‏ح ،ژحدخذ حذچ .ت .1 ،ذحذزحث .30

31 - روان‏شناسى اجتماعى، ج 1، ص 316، بسيارى از مطالعات و تحقيقات ميدانى داخلى نيز نتايج فوق را به طور اجمالى تاييد مى‏كند; از جمله ر . ك: محمد بشيرى، «بررسى ويژگى‏هاى شخصيتى طلاب و دانشجويان‏» (پايان نامه كارشناسى ارشد روان‏شناسى بالينى، مؤسسه پژوهشى امام خمينى، 1379) و مسعود آذربايجانى، آزمون جهت‏گيرى مذهبى با تكيه بر اسلام (پژوهشكده حوزه و دانشگاه) .

.دح‏رحزس‏ذ .32

33 - روان‏شناسى اجتماعى، ص 322 .

.ذ،حچحت .34

35 - همان، ص 323 .

36 - زمينه روان‏شناسى، ج 1، ص 164 .

37 - كتاب جمهورى افلاطون (كتاب پنجم)، ص 450 .

38 - ر . ك: بحارالانوار، ج 103، باب جوامع احكام النساء و نوادرها .

39 - نور/31 و احزاب/59 .

40 - بقره/282 .

41 - نساء/11 و 12 و 176 .

42 - همان/3 .

43 - وسائل الشيعه، ج 19، كتاب الديات، باب 5 .

44 - همان، ج 15، كتاب الطلاق، باب 42 .

45 - همان، ج 18، ابواب صفات القاضى، باب 2 .

46 - همان، ج 11، ابواب جهاد العدو، باب 4 .

47 - همان، ج 5، ابواب صلاة الجمعه، باب 1 .

48 - همان، ج 14، ابواب مقدمات النكاح، باب 79 .

49 - نساء/34 و ر . ك: الميزان، ج 4، ص 367 - 365 .

50 - وسائل‏الشيعه، ج 15، ابواب النفقات، باب 2و1 .

51 - همان، ابواب المهور .

52 - ر . ك: مرتضى مطهرى، نظام حقوق زن در اسلام، ص 286 و 285 .


آدرس مطب : دکتر محمد اذربایجانی -- خ شمس ابادی --- خ پارس دوم -- مجتمع مریم -- واحد 46
تلفن : 32347879 - 031

نظرات کاربران درباره این مطلب :

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
مشاورهصرع و درماننوروفیبک 2صرع در زناننوروفیدبکعوامل خطر در ابتلای اعتينوروفیدبک - قسمت اولمقالات انگلیس نوروفیدبکنوروفیدبک3مقالات انگلیسیچطور نامزد ریاست جمهوری مجلسهیچ وقت هیچ چیزوهیچ کس رامجلس دهموضعیت اعتیاد در ایرانمردم ایران شاد باشیدکی دیر میشه ؟مطالب و مقالاتپیشگیری ازاعتیاد و مبارزوالدين زن اينده ام وماماآمیزش جنسی در فقه اسلامیاقدامات خانواده در پرورشآیا هنوز هم کسی هست بگویدانتخابات شورای شهر اصفهاآیا جدائی همیشه بهترین راآیا میدانید من کاندید مافرادموفق چه ویزگی های ماسلام :حوزه - دانشگاهایمان ، نیرویی که کوه هاراعتیاداثرات شیشه و کراکبیش فعالی وکم دقتی کودکااختلال جنسی در مردانبیش فعالی وکم دقتی کودکااعتیاد و مشروبات الکلیخود ارضائیاعتیاد از دیدگاههای متفاخود ارضائیبیماری صرعروابط زن وشوهرتنها مرجع مجاز برای صدور رای شما ملت به من امانتی خود ارضائیصوت رایگان موثرخانواده و اعتیادصفحه اصلیرويكردي نو به پيشگيري ازسوالات پزشکیرويكردي نو به پيشگيري ازپیامهای کاربرانراه حل آسيبهای اجتماعی اسایتهای دیگرراههائی برای تصمیمگیری دصدا وسیمای سایتزوجهای خوشبختسالم سازی مجلس کار یک پزششناخت صرعمنافع درمان اعتیاد با متشیشه خطرناکترین ماده مخدمراحل رسیدن به خواسته ها صرع و دلایل صرع